serhaber.com [��ten Haberler]

��ten Haberler

Son Dakika

17:20 - G�lsev E�itim ve Yard�mla�ma Derne�i Kermes A�acak • 17:01 - Gaziosmanpa�a Bir Damla Hizmet E�itim K�lt�r ve Yard�mla�ma Derne�i'nden Sa� Tra�� Hizmeti • 16:45 - Durak Menzil Vakf� Kermes D�zenledi

Oru�'la �lgili �nemli Bilgiler

29 Temmuz 2011 Cuma 11:59

Oru� Nedir? Orucun k�s�mlar�, Nas�l niyet etmeliyiz? Orucun vakti gibi bilgileri siz de�erli Serhaber okuyucular� i�in yay�nl�yoruz.

ORUCUN TANIMI

Soru: Oru� nedir?
Cevap: Orucun Arap�a kar��l�� olan savm, l�gatta1 sak�nmak, istalahta2 ise fecirden g�ne�in bat��na kadar ibadet maksad�yla yemekten, i�mekten ve cinsel ili�kiden sak�nmak demektir.3
Oru� tutmaya imsak, a�maya ise iftar denir.

Soru: Orucun h�km� nedir?
Cevap: Ramazan orucun tutmak farzd�r. Farziyeti Kitap, S�nnet ve �cma ile sabittir.
Kur'an'dan delil, �u ayet-i kerime'dir:

"Ey iman edenler! Sizden �ncekilere farz k�l�nd�� gibi, size de oru� farz k�l�nd�. Ta ki korunas�n�z".4
Hadisten delil, Buhari ve M�slim'in rivayet etti�i �u hadis-i �eriftir:

"�sl�m be� esas �zerine kurulmu�tur: Allah'tan ba�ka ilah bulunmad��na ve Muhammed'in O'nun el�isi oldu�una �ehadet etmek, namaz k�lmak, zek�t vermek, haccetmek ve Ramazanda oru� tutmak".5
B�t�n m��tehidler de Ramazanda oru� tutman�n farz oldu�unda ittifak etmi�lerdir.

Soru: Oru� ne zaman farz k�l�nm��t�r?
Cevap: Oru�, hicretin ikinci y�l�nda, �aban ay�n�n onunda farz k�l�nm��t�r.6

Soru: Orucun ne gibi faydalar� vard�r?
Cevap: Oru�, asl�nda Allah r�zas� i�in tutulmakla birlikte maddi ve manevi bir�ok faydalar ta��r. Orucun bu faydalar�n� �u �ekilde �zetlemek m�mk�nd�r:
Oru�, insanlara kar��la�acaklar� s�k�nt�lar ve ula�amad�klar� istekleri hususunda sab�rl� olmalar�n� ��retir, eldeki nimetin k�ymetini hat�rlat�r ve bunun i�in ��kretmesini sa�lar.
Oru�, zenginlere a�l�k e�itimi yapt�rarak fakir insanlar�n hallerini hat�rlat�r ve onlara kar�� daha merhametli olmalar�n� sa�lar. B�ylece toplum aras�nda sevgi ve karde�lik ba�lar�n�n geli�mesine katk�da bulunur.
Oru�, insan� nefsan�, duygulardan uzakla�t�r�r, �ehveti ve k�t� emelleri frenler, insan�n davran��lar�n� kontrol alt�nda tutmas�n� sa�lar.
Oru�, insana riya ve g�steri�ten uzak kalmas�n� her t�rl� k�t�l�kten ka��n�lmas�n� telkin eder, b�ylece onu ihlasl� ve takva sahibi k�lar.
Bu faydalar�n�n yan� s�ra oru�, v�cuttaki fazlal�klar� atar, mideyi ve haz�m organlar�n� rahatlat�r.

ORUCUN KISIMLARI

Soru: Oru� ka� k�sma ayr�l�r?
Cevap: Oru�, farz, vacip, nafile ve mekruh olmak �zere d�rt k�sma ayr�l�r.7
1-Farz Oru�:
Farz oru�lar belirli ve belirsiz olmak �zere ikiye ayr�l�r:
a) Belirli farz: Vaktinde eda edilen ramazan orucu gibi.
b) Belirsiz farz: Kazaya kalan ramazan orucu ile kefaret oru�lar� gibi.
2-Vacip Oru�:
Vacip oru�lar da belirli ve belirsiz olmak �zere ikiye ayr�l�r:
a) Belirli vacip: Belirli bir zamanda tutulmas� adanan oru�lar ile adanan itikaf oru�lar� gibi.
b) Belirsiz vacip: Herhangi bir zaman belirtilmeden adanan oru� ile bozulan nafile oru�lar gibi.8
3-Nafile Oru�:
Farz ve vacibin d��nda Allah r�zas� i�in tutulan nafile oru�lar, s�nnet (mesn�n) ve m�stehap (mendup) olmak �zere ikiye ayr�l�r:
a) S�nnet olan nafile oru�: A�ure orucu gibi. Bu oru�, muharrem ay�n�n dokuzuncu ve onuncu veya onuncu ve onbirinci g�nlerinde tutulur.
b) M�stehap olan nafile oru�: M�stehap olan nafile oru�lar�n ba�l�calar� �unlard�r:
1-Her Kameri ay�n on��nc�, ond�rd�nc� ve onbe�inci g�nlerinde tutulan oru�.
2-Her hafta pazartesi ve per�embe g�nlerinde tutulan oru�.
3-�evval ay�nda tutulan alt� g�n oru�.
4-Arefe g�n� tutulan oru�.
5-G�n a��r� tutulan oru�.
6-�aban ay�nda tutulan oru�.
7-Zilhicce'nin ilk sekiz g�n�nde tutulan oru�.
8-Haram aylarda (zilkade, zilhicce, muharrem, recep) tutulan oru�.
4-Mekruh Oru�:
Mekruh oru�lar da tahrimen (harama yak�n) ve tenzihen (helale yak�n) olmak �zere ikiye ayr��lr:
a) Tahrimen mekruh olan oru�lar �unlard�r:
1-Ramazan Bayram�n�n birinci g�n� ile, Kurban Bayram�'n�n d�rt g�n�nde tutulan oru�.9
2-Kocas�n�n izni olmadan kad�n�n tuttu�u nafile oru�.10 Bu h�k�m nafile oru�lar i�indir. Yoksa koca, kar�s�n�n farz veya vacip oru� tutmas�na engel olamaz. Engel olmak istese bile kar�s�n�n bu konuda ona itaat etmesi gerekmez. ��nk� Allah'a isyan gerektiren hallerde hi� kimseye itaat edilmez.
3-�ek g�n� ramazan niyetiyle tutulan oru�.
b) Tenzihen Mekruh Olan Oru�: Tenzihen mekruh olan oru�lar�n ba�l�calar� �unlard�r:
1-Yaln�z a�ure (muharremin onuncu) g�n� tutulan oru�.11
2-Yaln�z cuma veya yaln�z cumartesi g�n� tutulan oru�.
3-Nevruz g�n� tutulan oru�.12
4-�cretle �al��an�n i�verenin izni olmadan nafile tuttu�u oru�.13
5-Arada iftar edilmeyip, iki g�n pe� pe�e tutulan oru�.
6-Zay�f d��lece�i taktirde hac�lar�n arefe g�n� ile terviye (zilhicce'nin sekizinci) g�n�nde oru� tutmalar� da mekruhtur.

ORUCUN R�K�NLER�

Soru: Orucun r�k�nleri nelerdir?
Cevap: Orucun sadece bir r�kn� vard�r, o da imsak (orucu bozan �eylerden sak�nmak)t�r.14

Soru: �evval ay�na ait alt� g�nl�k orucun ayr� ayr� tutulmas� m� yoksa pe�pe�e tutulmas� m� daha efdaldir?
Cevap: Bu orucun bayram haftas�ndan sonra haftada iki g�n olmak �zere �� haftaya b�l�nerek ayr� ayr� tutulmas�, pe� pe�e tutulmas�ndan daha efdaldir.15

Soru: �ek g�n� hangisidir?
Cevap: �aban ay�n�n otuzuncu g�n� ramazandan m� �abandan m� oldu�u konusunda havan�n kapal� olmas� nedeniyle ��phe meydana gelirse bu g�ne "�ek g�n�" denir. E�er hava a��k olursa ve hilal de g�r�nmezse bug�n �ek g�n� say�lmaz.16

Soru: �ek g�n�nde oru� tutman�n h�km� nedir?
Cevap: �ek g�n�nde ramazan niyetiyle oru� tutmak tahrimen, ba�ka bir vacip oruca niyet etmek ise tenzihen mekruhtur. Fakat nafile niyetiyle �ek g�n�nde oru� tutmakta bir beis yoktur. ��nk� bu durumda e�er �ek g�n� ramazana dahil ise bu oru� ramazan orucu say�l�r. Yoksa nafile olarak kal�r.17

ORUCUN �ARTLARI

Soru: Orucun �artlar� ka�a ayr�l�r?
Cevap: Orucun �artlar�, farz olmas�n�n, edas�n�n ve s�hhatinin �artlar� olmak �zere ��e ayr�l�r.18

Soru: Orucun farz olmas�n�n �artlar� nelerdir?
Cevap: Orucun farz olmas�n�n �artlar� �unlard�r:
1-�sl�m:
Oru� m�sl�man olmayana farz de�ildir. ��nk� o, ilk �nce iman etmekle m�kelleftir. Bu y�zden m�sl�man olmayan�n orucu da ge�erli de�ildir.
2-Ak�l:
Ak�l hastalar�na oru� farz de�ildir. Ramazan�n bir k�sm�nda deliren sonra akl� ba��na gelen kimselere ak�lland�klar� andan itibaren oru� farzd�r. Ge�en g�nleri de kaza etmeleri gerekir.19 Fakat bir kimsenin delirmesi ramazan�n ba��ndan sonuna kadar devam etse, sonradan iyile�mekle kendisine kaza gerekmez.20
3-B�lu�:
Erginlik �a��na girmeyen �ocuklara oru� farz de�ildir. Ancak m�meyyiz bir �ocu�un tutaca�� oru�lar nafile olarak ge�erlidir.

Soru: Orucun edas�n�n (yerine getirilmesinin) �artlar� nelerdir?
Cevap: Orucun edas�n�n �artlar� �unlard�r:
1-S�hhat:
Oru� tutmak, sa�l�kl� kimselere farzd�r. Hastalar hastal�� esnas�nda oru� tutmakla y�k�ml� de�ildirler. Ancak iyile�tikten sonra tutmad�� g�nleri kaza etmeleri gerekir.
2-�kamet
Oru� mukim olanlara farzd�r. Yolcular, yolculuk esnas�nda oru� tutmakla m�kellef de�illerdir. Yolculuklar� bitince oru�lar�n� kaza etmeleri gerekir.

Soru: Orucun sahih olmas�n�n �artlar� nelerdir?
Cevap: Orucun sahih olmas�n�n �artlar� �unlard�r:

1-Hay�z ve nifastan temizlik:
Hay�z ve nifas halinde olan kad�nlar�n oru� tutmalar� sahih de�ildir. Temizlendikten sonra oru�lar�n� kaza ederler.
2-Niyet:
Orucun sahih olmas� i�in niyet etmek �artt�r. Niyet olmaks�z�n tutulan oru� ge�erli de�ildir.21

ORU�TA N�YET

Soru: Oruca nas�l niyet edilir?
Cevap: Oruca kalben niyet etmek yeterlidir. Ancak kalp ile yap�lan bu niyetin dil ile de s�ylenmesi m�stahapt�r. "Niyet ettim ramazan-� �erifin yar�nki orucuna" denmesi gibi.22

Soru: Oruca ne zaman niyet edilir?
Cevap: Niyet zaman� itibariyle oru�lar ikiye ayr�l�r:
1-G�ne�in bat��ndan itibaren g�nd�z kaba ku�luk vaktine kadar niyet edilen oru�lar: Vaktinde eda edilen ramazan orucuyla zaman� belirli adak ve nafile olarak tutulan oru�lard�r. G�nd�z edilen niyetin ge�erli olmas� fecirden sonra yiyip i�memeye ve orucu bozan bir �ey yapmamaya ba�l�d�r.
2-Fecirden �nce niyet edilmesi gereken oru�lar: kaza edilen ramazan orucuyla her �e�it kefaret orucu, ba�lan�p da bozulan nafile oru�lar�n kazas� ve zaman� belirtilmeksizin adanan oru�lar.23

Soru: Sahura kalkmak niyet yerine ge�er mi?
Cevap: Evet, oru� tutmak maksad�yla sahura kalkmak niyet yerine ge�er.24

Soru: B�t�n ramazan ay� i�in bir niyet yeterli midir?
Cevap: Hay�r, ramazanda her g�n�n orucu i�in ayr� ayr� niyet etmek �artt�r. ��nk� araya geceler girmektedir. Ayr�ca her g�n�n orucu ba�l�ba��na bir ibadettir.25

Soru: Bir kimsenin yapt�� niyetinden d�nmesi ge�erli olur mu?
Cevap: Orucu geceden niyet eden lbir kimsenin fecir do�madan niyetinden d�nmesi ge�erlidir. Fakat g�nd�zleyin niyet edenin niyetinden d�nmesi ge�erli de�ildir.26

Soru: Bir kimse orucu bozmaya niyetlenirse orucu bozulur mu?
Cevap: Hay�r, orucu bozan bir hal olmad�k�a sadece orucu bozmaya niyetlenmekle oru� bozulmaz.27

Soru: Bir kimse ramazanda ba�ka bir vacip oruca niyet ederse ramazan orucuna niyet etmi� say�l�r m�?
Cevap: Evet, bu durumda ki�i ramazan orucuna niyet etmi� say�l�r. �mam Ebu Yusuf ile �mam Muhammed'e g�re bu hususta mukim ile yolcu aras�nda fark yoktur. Fakat �mam-� Azam'a g�re ise bu durumda yolcu niyet etti�i vacip oru� i�in oru�lu bulunmu� olur. ��nk� onun ramazan orucunu tutma zorunlulu�u yoktur.
Hastan�n bu �ekildeki niyeti sahih olan g�r��e g�re ramazan ad�na olaca�� gibi hasta bir yolcunun mutlak olarak yapaca�� niyeti de ramazan orucu i�in yap�lm�� say�l�r.28

ORUCUN VAKT�

Soru: Oru� hangi vakit i�inde tutulur?
Cevap: Fecirden itibaren g�ne�in bat��na kadar ge�en s�re i�inde tutulur.

Soru: Fecrin do�u�undan ��phe eden ki�inin yiyip i�mesi caiz midir?
Cevap: Evet, fecrin do�u�undan ��phe eden ki�inin yiyip i�mesi caizdir. ��nk� as�l olan gecenin devam etmesidir. Bununla beraber ki�inin bu durumda yiyip i�mekten sak�nmas� daha uygundur.

Soru: G�ne�in batmas�ndan ��phe eden ki�inin iftar etmesi caiz midir?
Cevap: Hay�r, ki�inin bu durumda iftar etmesi caiz de�ildir. Zira burada as�l olan g�nd�z�n devam etmesidir. B�yle bir halde iftar edip ger�ek durum anla��lmazsa �zerine kaza gerekir.29

Soru: Ramazan orucu ka� g�nd�r?
Cevap: Ramazan orucu bir ayd�r. Bu ay baz� y�llarda yirmi dokuz, baz� y�llarda otuz g�n �ekmektedir. Ramazan ay�n�n yirmi dokuz g�n �ekti�i y�llarda da oru� tamd�r. ��nk� farz olan bu ay� oru�la ge�irmektir.
Nitekim Peygamber Efendimiz hayat�nda dokuz ramazan orucunu tutmu�tur. Bunlardan d�rd� yirmi dokuz g�n, be�i de otuz g�n s�rm��t�r. 30

Soru: Oru�ta hangi takvim esas al�nm��t�r.
Cevap: Oru�ta, �� y�z altm�� be� g�n olan �emsi (Mil�d�) takvim de�il, �� y�z elli d�rt g�n olan Kameri (Hicr�) takvim esas al�nm��t�r. Orucun her y�l 11 g�n �nce gelmesi bu iki takvimin fark�ndan kaynaklan�r.

Soru: Orucun Kamer� Takvime g�re tutulmas�n�n hikmeti nedir?
Cevap: Bilindi�i gibi sene i�inde uzun ve k�sa g�nler oldu�u gibi kuzey ve g�ney yar�m k�relerde de mevsimler farkl�d�r. E�er oru� Mil�d� takvime g�re tutulsayd� so�uk b�lgelerde ya�ayanlar ile s�cak b�lgelerde ya�ayanlar aras�nda bir e�itsizlik do�ard�. Ayn� �ekilde kimisi �m�r boyu k�sa g�nlerde oru� tutarken, kimisi de �m�r boyu uzun g�nlerde oru� tutmu� olurdu.

Kaynaklar:

1 S�zl�kteki anlam�.
2 �lm� manada (terim olarak).
3 el-muhtasar 1/65.
4 Bakara, 183.
5 et-Tac, 1/24.
6 Durru'l-Muhtar 2/370.
7 �afil�lere g�re oru�, farz, s�nnet, haram ve mekruh olmak �zere d�rt k�sma ayr�l�r. Adak oru�lar� ise farz kapsam�ndad�r (el-F�khu ale'l-Mezahibi'l-Erbaa. 1/541).
8 �afi�lere g�re bozulan nafile oru�lar�n kazas� vacip olmay�p m�stehapt�r.
9 �afi�lere g�re bu g�nlere oru� tutmak haramd�r.
10 �afi�lere g�re haramd�r (Mu�ni, 1/449).
11 �afi�lere g�re mekruh de�ildir (Nihaye,3/207).
12 �afi�lere g�re mekruh de�ildir (Mu�ni, 1/448; Envar, 1/158).
13 Reddu'l-Muhtar 2/376; Tahtav�, s. 526.
14 Bedai, 2/9. �afi�lere g�re orucun r�k�nleri iki tanedir: 1-Niyet 2-�msak.
15 Mecmau'l-Enhur, 1/255; B�y�k �sl�m �lmihali, s. 274 �afi�lere g�re bu orucun bayrama biti�ik ve pe� pe�e tutulmas� daha faziletlidir (Cemel 2/251; �erhu'l-Mahall�, 2/73).
16 Fethu'l-Kadir, 2/244. �afi�lere g�re �ek g�n� �aban ay�n�n otuzuncu g�n� olup ramazan hil�linin g�r�ld�� s�ylendi�i halde g�r�ld��ne dair �ahitlik yapan kimsenin bulunmad�� veya �ehadetin reddedildi�i g�nd�r. Havan�n bulutlu olmas� ��pheye neden de�ildir (Cemel, 2/325; el-F�khu ale'l Mezahibi'l-Erbaa, 1/-553).
17 Reddu'l-Muhtar, 2/381. �afi�lere g�re �ek g�n�nde ramazan niyetiyle oru� tutmak ge�erli de�ildir. Kaza veya adak orucuna niyet etmek ise caizdir. Oru� tutma adetine rastland�� taktirde nafile oru� tutman�n bir sak�ncas� yoktur (Envar, 1/62; Mu�ni, 1/433).
18 �afi�lere g�re orucun farz olmas�n�n ve s�hhatinin �artlar� olmak �zere ikiye ayr�l�r:
a) Farz olmas�n�n �artlar�: 1) �sl�m 2) Ak�l 3) B�lu� 4) Oru� tutmaya g�c� yetmek. G�c� yetmeyen ya�l�ya oru� farz de�ildir.
b) Sahih olmas�n�n �artlar�: 1) �sl�m 2) M�meyyiz olmak 3) Hay�z ve nifastan temiz olmak 4) Zaman�n oru� tutmaya elveri�li olmas�. Bayram g�nleriyle te�rik g�nlerinde oru� tutmak sahih de�ildir (el-F�khu ale'l-Mezahibi'l-Erbaa, 1/544; Envar, 1/158.
19 �afi�lere g�re ge�en g�nleri kaza etmeleri gerekmez (Mu�ni, 1/437).
20 el-F�khu'l-�sl�m�, 2/649.
21 �urunbul�l�, 1/196; el-F�khu ale'l-Mezahibi'l-Erbaa, 1/545).
22 el-ihtiyar, 1/126.
23 Durer, 1/197. �afi�lere g�re farz oru�lar (ramazan�n edas�, kazas�, kefaret ve adak oru�lar) da fecirden �nce niyet etmek �artt�r. Nafile oru�larda ise zeval (��le) vaktine kadar niyet edilebilir (Envar, 1/158; Tuhfe, 3/386).
24 Hindiyye, 1/195; Tahtav�, s. 530.
25 Bedai, 2/85. Malik�lere g�re yeterlidir.
26 Hindiyye, 1/95; Envar, 1/153.
27 Reddu'l-Muhtar, 2/432.
28 Mecmau'l-Enhur, 1/233; el-F�khu'l-�sl�m�, 2/244. �afi�lere g�re misafir veya hasta olan bir kimse ramazanda ba�ka bir oruca niyet ederse orucu sahih olmaz (el-F�khu'l-�sl�m�, 2/643).
29 Tahtav�,s. 556.
30 a.g.e., s. 533.
* Bakara, 185.

Kaynak: Serhaber

Bu haber Duyurular kategorisine yay�nland�. 1251 kere okundu.