Kurbanın kesilmesi, kurbanın eti, kurban etinin taksimi, kurban derisi, kurbanda mekruh olanlar ve kurbanda müstehap olan şeyler nelerdir?
KURBANIN KESİLMESİ
Soru: Kurban nasıl kesilir?
Cevap: Kurban kıbleye karşı yatırılır, dua niyetiyle:
(inne salâtî ve nüsükî ve mahyâye ve memâtî lillâhi rabbi'l-âlemîne lâ şerîke lehû=Benim namazım, ibadetlerim, yaşayışım ve ölümümü, âlemlerin rabbi Allah içindir ki, O'nun ortağı yoktur) âyet-i kerimesi okunduktan sonra (Bismillahi Allahü Ekber) denilerek kesilir. Kurbanı, elinden geliyorsa sahibi kesmelidir, değilse uygun gördüğü bir müslümana vekalet verip kestirebilir.
KURBANIN ETİ
Soru: Kurbanın eti nasıl değerlendirilir?
Cevap: Kurbanın etinin tamamını fakire sadaka olarak vermek veya kendisi ve çocukları için alıkoymak caiz ise de, uygun olan kurban etini üçe ayırıp, bir kısmını fakirlere sadaka olarak dağıtmak, bir kısmını zengin de olsa komşu ve yakınlara ikram etmek, bir kısmını da evine ayrımaktır. 65
Eğer kurban kesenin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sayısı fazla ve maddi durumu da orta halli ise kurban etinin tamamını onların yemesi için alıkoyması müstehaptır. 66
Soru: Kurban etinin müslüman olmayana verilmesi caiz midir?
Cevap: Evet, kurban etinin zımmî olsun harbî olsun 67 müslüman olmayana bağış olarak verilmesi caizdir. 68
Soru: Kurban etinin nakli caiz midir?
Cevap: Kurbanın kesildiği beldeden başka bir yere nakledilmesi tenzihen mekruhtur. Ancak kişinin hısımlarına veya daha muhtaç olanlara göndermesinde sakınca yoktur. 69
Yenilmeyen Kısımlar
Soru: Kesilen hayvanın yenilmeyen kısımları hangileridir?
Cevap: Kurban olsun olmasın kesilen hayvanın yenilmeyen kısımları şunlardır:
1- Akan kanı,
2- Erkeklik organı,
3- Dişilik organı,
4- Yumurtaları,
5- İdrar torbası (mesane),
6- Güdesi 70
7- Öd kesesi 71
ORTAK KESİLEN KURBAN ETİNİN TAKSİMİ
Soru: Ortak kesilen kurbanın eti nasıl taksim edilir?
Cevap: Deve veya sığır gibi hayvanlar ortaklaşa kurban edildiğinde, etleri ortaklar arasında tartılarak eşit bir şekilde taksim edilmelidir. Göz kararı ile taksim etmek caiz değildir. Çünkü bu cinsin cinsle değişmesi hümünde olduğu için fazlalık faiz olur. Ancak baş, deri ve ayaklardan bir şeyler ete eklenirse cinsin cins hilâfına değişmesi olacağı için göz kararı ile caiz olur. 72
Soru: Baba, oğul ve kardeşler gibi yakın akraba arasında ortaklaşa kesilen kurbanın etinin taksim edilmesi de gerekir mi?
Cevap: Aynı kazandan yemek yiyorlarsa etin taksim edilmesi gerekmez. Aksi taktirde gerekir. 73
Soru: Fakir bir kimse kurban niyetiyle satın alıp kestiği hayvanın etinden yiyebilir mi?
Cevap: Bu hususta iki görüş vardır. Bir görüşe göre yiyemez. Çünkü kendisine kurban vacip olmadığı halde böyle kurban alıp kesmesi bir adak hükmündedir. Diğer bir görüşe göre adamak söz konusu olmadıkça sadece kurban niyetiyle satın almakla adağa dönüşmeyeceği için yemesinde bir sakınca yoktur. Fetva bu görüşe göredir. 74
KURBANIN DERİSİ
Soru: Kurbanın derisi ne yapılır?
Cevap: Kişinin kendi kurbanın derisini kullanması veya kendisinden yararlanabilecek bir şeyle değiştirmesi caiz ise de, uygun olan onu sadaka olarak bir yoksula vermektir. 75
Soru: Kurban derisi hayır kurumlarına verilebilir mi?
Cevap: Evet, kurban derisi şahıslara verilebildiği gibi hayır kurumlarına da verilebilir.
KURBANDA MÜSTEHAP OLANLAR
Soru: Kurbanda müstehap olan şeyler nelerdir?
Cevap: Kurbanda müstehap olan şeylerin başlıcaları şunlardır:
1- Kurban edilecek hayvanın bir müddet alıkonup beslenmesi,
2- Kurbanlık hayvanın boynuna gerdanlık gibi süs türünden bir şey takılması,
3- Kurbanın semiz olması,
4- Kesimden önce veya sonra dua okunması,
5- Elinden geliyorsa sahibinin kesmesi,
6- Kesildikten sonra gerdanlığın tasadduk edilmesi,
7- Kurbanın kesilmesinden sonra iki rek'at namaz kılması,
8- Kurbanın etinden sahibinin yemesi,
9- Kurban etinden tasadduk edilmesi. 76
KURBANDA MEKRUH OLANLAR
Soru: Kurbanda mekruh olan şeyler nelerdir?
Cevap: Kurbanda mekruh olan şeylerin başlıcaları şunlardır:
1- Kurbanlık hayvanın yününden veya sütünden yararlanılması,
2- Kurbanlık hayvanın değiştirilmesi,
3- Kurbanlık hayvana binilmesi,
4- Bulunması mekruh olan kusuru taşıyan hayvanın kurban edilmesi,
5- Kurbanın ehl-i kitaptan birine kestirilmesi,
6- Satın alınan kurbanlığa sonradan ortak olunması,
7- Kurban etinin veya derisinin satılması,
8- Kurban etinin nakledilmesi,
9- Kurban etinin veya derisinin kasap ücreti olarak verilmesi. 77
Kaynaklar: Bu değerli yazı, Hasip Asutay'ın hazırladığı, Hâcegân Yayınları'ndan çıkan, "Kurban Risalesi" kitabından alınmıştır.
65 Şafiilere göre az da olsa kurban etinden bir miktarının fakire çiğ olarak tasadduk edilmesi şarttır. (Tuhfe, 9/364).
66 Durer, 1/271; Kuhustanî, 2/203.
67 Zımmî: İslâm ülkesinin müslüman olmayan vatandaşı Harbî: İslâm olmayan ülkenin müslüman olmayan vatandaşı.
68 Kuhustanî, 2/203.
69 el-Fıkhu'l-İslâmî, 3/633.
70 Deri ile et arasında meydana gelen şişkinlik, beze.
71 El-Fıkhu'l-İslâmiye 3/667. Kanın yenmesi haram, diğerlerinin yenmesi ise mekruhtur.
72 Mecmau'l-Enhur, 2/517.
73 Reddu'l-Muhtar, 6/317,
74 A.g.e. 6/327; Büyük İslâm İlmihali,s. 413. Şafiilere göre fakirin normalde kendi kurbanından yemesinde bir sakınca yoktur. Ancak kişi "bu kurbanımdır" veya "bunu kurban edeceğim" dese mutemet olan görüşe göre adağa dönüşeceğinden fakir olsun zengin olsun kurbanından yemesi caiz olmaz.
Fakat yine Şafii alimlerinden Merağî ile Bulkinî bu sözlerle kurbanın adağa dönüşmeyeceğine ve dolayısıyla sahibinin ondan yiyebileceğine fetva vermişlerdir. (Buğye, s. 258).
75 Hindiyye, 5/301; Mecmau'l-Enhur, 1/521.
76 Bedai, 5/78; el-Fıkhu ale'l-Mezahibi'l-Erbaa, 1/723; Evliya Efendi Kurban Risalesi, s. 31.
77 Bedai, 5/78; el-Fıkhu ale'l mezahibi'l-Erbaa. 1/723.
|