Kurban kesmekle yükümlü kimse kurbanını hanımı namına kesebilir mi-Evin veya arabanın lüks durumu kurban nisabına girer mi?
Soru: Bağ, bahçe ve tarla gibi şeylerin gelirleri mi, yoksa kendileri mi kurban nisabına girer?
Cevap: Ağırlıklı olan görüşe göre bunların gelirleri, diğer bir görüşe göre de kendileri kurban nisabına girer. 78
Soru: Bir kimsenin ev satın almak amacıyla biriktirdiği paradan kurban kesmesi gerekir mi?
Cevap: Evet, bir kimsenin ev satın almak amacıyla biriktirdiği paradan, sahih olan görüşe göre, kurban kesmesi gerekir.
Soru: Bir kimsenin vadesi dolmamış alacağı olsa ve nisap miktarı kadar başka malı da bulunmasa kurban kesmesi için borçlanması gerekir mi?
Cevap: Hayır, bu durumda kurban satın almak için borçlanmak, gerekmediği gibi sonradan alacağını elde etmekle kurban bedelini tasadduk etmesi de gerekmez. 79
Soru: Bir hanımın nisap miktarı kadar altını olup, başka malı olmazsa kurban kesmesi gerekir mi?
Cevap: Evet, bir hanımın takı olsun olmasın, nisap miktarı kadar altını varsa başka malı olmasa bile kurban kesmesi gerekir.
Soru: Kurban kesmekle yükümlü kimse kurbanını hanımı namına kesebilir mi?
Cevap: Hayır, kendi kurbanını hanımı adına kesemez. Çünkü kurban kesmek kendisine vacip olmuştur. Ancak kendi kurbanının yanı sıra isterse hanımı adına da kurban kesebilir.
Soru: Kurban kesmek yerine bedelinin bir fakire veya bir hayır kurumuna verilmesi caiz midir?
Cevap: Hayır, kurban kesmek yerine, bedelinin bir fakire veya bir hayır kurumuna verilmesi caiz değildir. Çünkü kurban kesme yükümlülüğünün kalkması ancak, Allah rızası için kanın akıtılmış olması ile gerçekleşir.
Soru: Kurban fiilen 80 vacip olduktan sonra malın yok olmasıyla kurban kesme yükümlülüğü kalkar mı?
Cevap: Hayır, böyle bir durumda kurban kesme yükümlülüğü kalkmaz. 81
Soru: Kurban kesildikten sonra tamamıyla telef (yok) olsa kurban yükümlüğü kalkar mı?
Cevap: Evet, bu durumda kurban kesme yükümlülüğü kalkar. 82
Soru: Evin veya arabanın lüks durumu kurban nisabına girer mi?
Cevap: Hayır, asli ihtiyaçtan olduğu için evin veya arabanın lüks durumu kurban nisabına girmez. Fakat müslümanın her zaman lüks ve israftan kaçınması gerekir.
Soru: Bir kişinin izin almaksızın hanımı veya büyük oğlu namına kurban kesmesi caiz midir?
Cevap: Hayır, bu durumda hanımı veya büyük oğlu namına kurban kesmesi caiz değildir. Yalnız İmam Ebu Yusuf'a göre kişinin, hanımı ve idaresinde bulunan büyük oğlu namına kurban kesmesi istihsanen caizdir. 83
Soru: Bir kimse izin almaksızın arkadaşının satın aldığı kurbanını keserse sahibi nâmına geçerli olur mu?
Cevap: Evet, sahibi namına gerli olur. 84
Soru: İki kişi yanlışlıkla karıştırarak birbirinin kurbanlarını keserler ise kurbanları geçerli olur mu?
Cevap: Evet, her ikisinin kurbanı geçerli olur. Böylece her biri kesilmiş şekliyle kendi kurbanını alır. 85
Soru: Zengin olan bir kimse birden fazla koyun kurban etse hepsi vacip kurban yerine mi geçer?
Cevap: Hayır, bu durumda bir tanesi vacip yerine geçer, diğerleri nafile kurban olur. 86
Soru: Zengin bir kimse kendisi için bir sığır kurban etse yedide biri mi yoksa tümü mü vacip kurban olur?
Cevap: Bu durumda sığırın tümü vacip kurban olur. 87
Soru: Zengin bir kimse Kurban Bayramı'nda on tane kurban kesmeyi adarsa hepsini kesmesi gerekir mi?
Cevap: Evet, sahih olan görüşe göre adanan miktarın tamamını kesmesi gerekir. Fakat bazı alimlere göre iki tane kesmek yeterlidir. 88
Soru: Evcil bir hayvan ile yabanî bir hayvanın birleşmesinden doğan hayvan kurban edilebilir mi?
Cevap: Bu durumda o hayvanın anasına itibar edilir. Anası evcil ise yavrusu da evcil sayılır ve kurban edilebilir. Anası yabanî ise yavarusu da yabanî sayılacağından kurban edilmez. 89
Soru: Evcilleşen yabani hayvan kurban edilebilir mi?
Cevap: Hayır, evcilleşen yabanî hayvan kurban edilemez. Fakat yabanileşen evcil hayvan kurban edilebilir. 90
Soru: Kurbanın geçerli olabilmesi için hayvanın kişinin mülkiyetinde olması gerekir mi?
Cevap: Evet, kurbanın geçerli olabilmesi için hayvanın kişinin mülkiyetinde olması gerekir. Örneğin, kişi yanında emanet olarak bulunan bir hayvanı kendi namına kurban olarak kesemez. 91
Soru: Bir kimse başkasına "Benim namına bir hayvanı satın al ve kurban olarak kes" derse, o kişinin kendi mülkiyetinde bulunan bir hayvanı onun namına kurban olarak kesmesi caiz olur mu?
Cevap: Hayır, caiz olmaz. Çünkü bir şahis hem alıcı, hem de satıcı olamayacağından böyle bir durumda hayvan, namına kurban kesilenin mülkiyetine geçmemiştir. 92
Soru: Taksitle veya veresiye kurban alıp kesmek caiz midir?
Cevap: Evet, kendisine kurban vacip olan kişinin bu şekilde kurban satın alması caizdir. Çünkü taksit ile veya veresiye alınan kurban da peşin alınan kurban gibi kişinin mülkiyetine geçmiş olur.
Soru: Hem kışlık hem yazlık evi olan ancak nisap miktarı malı olmayan kimsenin kurban kesmesi vacip olur mu?
Cevap: Hayır, bu durumdaki bir kimsenin kurban kesmesi vacip değildir.
Soru: On kişinin toptan on hayvanı alıp her birinin bir tanesini kurban etmesi caiz olur mu?
Cevap: Evet, caizdir. Bu durumda etleri tartıyla taksim edilir. 93
Soru: Ölen şahsın vasiyeti olmaksızın bıraktığı maldan varisinin, onun namına kestiği kurbandan yemesi caiz olur mu?
Cevap: Vasiyeti olmadğı halde varisinin kestiği bu kurbandan yemesinde bir sakında yoktur.
Soru: Fakir bir kimsenin kurban niyetiyle tavuk veya horoz kesmesi caiz midir?
Cevap: Hayır, fakir bir kimsenin kurban niyetiyle tavuk veya horoz kesmesi tahrimen mekruhtur. Çünkü bunda Mecusilere benzeyiş vardir. 94
Soru: Kurbanın geçerli olması için niyet etmek şart mıdır?
Cevap: Evet, kurbanın geçerli olması için niyet etmek şarttır. Çünkü hayvan ibadet kasdıyla da et kasdıyla da kesilebilir.
Soru: Bir zatı karşılamak için kesilen kurbanın eti yenir mi?
Cevap: Allah rızası olmaksızın sırf bir zatın gelişini kutlamak amacıyla besmele çekilmiş olsa bile kesilen kurbanın eti yenmez. Ancak o kimseye veya başkalarına ikram niyetiyle kesilirse caizdir ve eti yenir. 95
Soru: Ölü namına arefe günü kurban kesilebilr mi?
Cevap: Burada kurban bayramı günlerinde kesilen kurban kastediliyorsa arefe günü kesilemez. Çünkü bu bir udhiyedir. Udhiye yalnız bayram günlerinde kesilir. Ancak sadaka niyetiyle kesilmek isteniyorsa arefe günü de kesilebilir. 96
Soru: Deve adayıp da bulamayan bir kimse bunun yerine yedi tane koyun veya keçi kesebilir mi?
Cevap: Evet, böyle bir durumda yedi koyun veya keçi kesebilir. 97
Soru: Fakir bir kimsenin kurban niyetiyle satın aldığı hayvvan kurban için belirlenmiş olur mu?
Cevap: Evet, fakirin bu niyetle satın aldığı hayvan sahih olan görüşe göre kurban için belirlenmiş olur. 98
Soru: Zengin bir kimse "şu işim olursa Kurban Bayramı günlerinde bir kurban keseceğim" dese bayram günlerinde kaç tane kurban kesmesi gerekir?
Cevap: Bunu kurban kesme günlerinde söylemişse iki kurban kesmesi gerekir. Biri adakta bulunduğu için, diğeri de zengin olduğu içindir. Ancak kişi bununla vacip olan kurbanı kast etmişse bir tane kesmesi gerekir. Eğer bunu kurban kesme günlerinden önce söylemişse o halde ihtilâfsız olarak bir kurban kesmesi gerekir. 99
Soru: Kusurlu bir hayvanı satın alan bir kimsenin kusuru geçtikten sonra kurban olarak kesmesi caiz midir?
Cevap: Evet, caizdir. Çünkü önemli olan kesildiği sırada hayvanın kusurlu olmasıdır. 100
Soru: Etinin tamamının tasadduk edilmesi gereken kurbanlar hangileridir?
Cevap: Etinin tamamının tasadduk edilmesi gereken kurbanlar şunlardır:
1- Adak olan kurban,
2- Bayram günlerinde kesilmeyen kurban*
3- Ölünün vasiyeti üzerine kesilen kurban,
4- Ortaklardan birinin kazaya niyet ettiği krban,
5- Fakirin satın aldığı kurban (iki görüşten birine göre)
6- Kurbanın doğurduğu yavru. 101
Soru: Gebe olan hayvanın kurban edilmesinde bir sakınca var mıdır?
Cevap: Gebe olan hayvanın kurban edilmesinde bir sakınca yoktur. Ancak doğumu yaklaşmış olan hayvanın kurban edilmesi mekruhtur. 102
Soru: Mekke'de mukim olan 103 hacı adayının (Hacla ilgili kurban dışında) zenginliğinden dolayı, kurban bayramı münasebetiyle kurban kesmesi gerekir mi?
Cevap: Ağırlıklı olan görüşe göre kesmesi gerekir. Diğer bir görüşe göre, hacı adayı mukim de olsa zenginlikten dolayı kurban kesmesi gerekmez. 104
Soru: Küçük yaşta kuyruklarının fazla kısımları boğulmak suretiyle düşürülen koyunların kurban edilmesinde bir sakınca var mıdır?
Cevap: Hayır, küçük yaşta kuyrukları bu şekilde düşürülen koyunların kurban edilmelerinde bir sakınca yoktur. Çünkü bu bir kusur sayılmaz.
Soru: Cereyanla (elektirikle) hayvan kesmek caiz midir?
Cevap: Normal kesilen her hayvan için ayrı ayrı besmele çekmek gerekir. Ancak iki veya daha fazla hayvanın üstüste yatırılıp keskin bir pala ile bir defa besmele çekilip birden boğazlanması caiz olduğuna göre 105 birden fazla hayvanın sıraya dizilip kesici bir aletle otomatikman birden kesilmesi de caiz olabilir. Böyle bir durumda otomatiğin her çalışmasında besmelenin yeniden çekilmesi gerekir. Ancak bu durumda hayvanın canı çıkmadan başı koparılıyor veya hayvan ensesinden kesiliyorsa mekruh olur.
Soru: Hz. İsa'nın Allah'ın oğlu olduğuna inanan Hristiyanlar ile Hz. Üzeyr'in Allah'ın oğlu olduğuna inanan yahudilerin kestikleri yenir mi?
Cevap: Bazı alimler, "Bu durumda olan Hristiyan ve Yahudilerin kestikleri yenmez" demişler ise de sahih olan görüşe göre yenir. 106
Kaynaklar: Bu değerli yazı, Hasip Asutay'ın hazırladığı, Hâcegân Yayınları'ndan çıkan, "Kurban Risalesi" kitabından alınmıştır.
77 Bedai, 5/78; el-Fıkhu ale'l mezahibi'l-Erbaa. 1/723.
78 Hindiyye, 5/292. (79) Hindiyye, 5/307.
79 Hindiyye, (5/307).
80 Kurban, bayramın üçüncü günü güneş batmadan önce fiilen vacip olur.
81 Reddu'l-Muhtar, 6/315. Zira, kurbanın vacip olması kudret-i mumekkine iledir. Fakat malın yok olmasıyla zekât yükümlülüğü kalkar. Çünkü zekâtın farz olması kudret-i müyessere iledir. Bu hususta fıtır sadakası ile hac kurban gibidir.
82 Bedai, 5/80.
83 Reddu'l-Muhtar, 6/315.
84 Mebsut, 2/12; Bahru'r,Raik, 8/204.
85 Tebyinü'l-Hakaik, 6/9.
86 Reddu'l-Muhtar. 6/333.
87 Aynı yer.
88 Hindiyye, 5/294.
89 Bezzaziyye, 6/289.
90 Aynı yer.
91 Durer, 1/271.
92 Evliya Efendi, Kurban Risalesi, s. 16.
93 Hindiyye, 5/306.
94 Reddu'l-Muhtar, 6/313
95 Reddu'l-Muhtar, 6/309; Büyük İslâm İlmihali, s. 426.
96 İslâm Dinî, s. 224.
97 Reddu'l-Muhtar, 6/320. Şafiilere göre bu durumda bir sığır, sığır da bulunmazsa yedi koyun veya keçi kesilir. (Envar. 1/207).
98 Reddu'l-Muhtar, 6/321. Şafiilere göre sırf kurban kesmek maksadıyla hayvanı satın almakla o hayvan kurban için belirlenmiş olmaz. (Nihaye, 8/132)
99 Reddu'l-Muhtar, 6/320.
100 a.g.e., 6/325.
* Bu kurban kesilmeden sağ olarak tasadduk edilir.
101 Reddu'l-Muhtar, 6/327
102 Şafii Mezhebi'nde mutemet olan görüşe göre gebe olan, hayvan kurban edilmez. Ancak İbn Ruf'a bunu cevazıa fetva vermiştir. (İane, 2/332)
103 Arafat'a çıkmadan önce 15 gün veya daha fazla Mekke'de kalmaya niyet eden.
104 Reddu'l-Muhtar, 2/515; Hnidiye, 5/293.
105 Reddu'l-Muhtar, 6/302.
106 a.g.e., 6/297.
|